Santiago city

Santiago de Compostela, sábado 12 da mañá, praza do Obradoiro: a miña esquerda, hostal dos Reis Católicos,  ás miñas espaldas o pazo de Rajoy, e de frente a sempre coñecida catedral. 
En aproximadamente 45 minutos pasan numerosos peregrinos: emocionados, contentos, cansados, excéntricos, espirituais, deportistas... Son un elemento imprescindible dentro do marco compostelano, sen embargo , se nos fixamos ben, se a nosa vista se esforza en os deixalos de lado e reparamos nas outras xentes, é dicir, en estudiantes que cruzan a plaza, señoras e señores, familias e homes traxeados, elementos en sí compostelanos, forman parte do cadro visual desta cidade pero non se repara neles, non nos chaman a atención, identificamos como máis típico de Santiago aos propios extraños, colocados artificiosamente nas rúas desta cidade que aos seus  habitantes, a persoas que forman o día a día, a realidade deste sitio, o entorno que tanto atrae a estas xentes.
Deixo de lado a praza, porque a dicir verdade tamén é un espazo onde abundan máis alemanes, ingleses, franceses, japoneses, andaluces, vascos, madrileños e demáis persoas do mundo adiante que santiagueses.
Polo tanto comezo a andar polas rúas, indo pola calle do Franco, é case imposible camiñar, apártome como podo dos flashes das cámaras, dos bastóns peregrineses, estou rodeada de pequenos establecemos con escaparates cheos de gaitas, tazas con catadrales, camisetas "Estuve en Santiago y me acordé de ti", conchas de vieiras... De tantas degustacións de tartas de Santiago e dulces típicos que me ofrecen ás chicas coa impasible e eterna sonrisa, xa non fai falta que coma. Ao outro lado, unha nécora inmersa en auga, compartindo escaparate cos percebes, é obxecto de deseo duns madrileños. Músicos e "músicos" espárcense pola esta calle en busca da caridade ou xenerosidade dos guiris, fonte de riqueza despilfrradora
Prosigo co meu camiño, é ao final de esa rúa que encerra un mundo aparte, dame a sensación de que fun expulsada a outro mundo: de repente, xa non hay músicas de gaitas e guitarras, xa non hai nécoras, nin "pinchitos" de tarta de Santiago, os camareiros xa non teñen esa amabilidade agotadora e finxida, e as camisetas ya non teñen escritas as etapas do camiño de Santiago.
Son xentes collendo o bus, cargadas con bolsas da compra ou simplemente paseando unha mañá de sábado.
Sigo paseando, vou hacia a Alameda, e a estampa xa é menos precisa, pero segue predominando nenos con pais paseando, decenas de deportistas non perezosos nun mañá soleada de sábado, ancianidade ociosa, noivos tendo como espectadora do seu amor, a catedral, vista entre os frondosos árboles.
Sen embargo sempre encontro algún turista disperso, quizáis huíndo desa pantomima tópica antes vista?
Esa é palabra: o turista, todo para o turista, turismo que enriquece, turismo que dianamiza, turismo que aporta cultura.
Eu iba cunha idea preconcebida, tiña case claro que sonsacaría algunha queixa, a cal costaba que saise da boca dos hosteleros,
Xulgade vós mesmos:

En Galicia tamén hai campos suizos

É sabido non? Iso de Galicia, o seu pasado miserento, pobre xente que tivo que deixar ás súas familias, "as viúdas dos vivos, as viúdas dos mortos", décadas de fame, partidas, búsqueda de recursos... Estes son conceptos, definiciós, factores, causas e consecuencias, estudadas ata a saciedade. Pero, poden seguir quedando restos de todas eses conceptos que identificamos co pasado? É curioso, a dificultade que para nos supón mirar o noso entorno con retrospección, que nos impide darnos conta do propio presente e das consecuencias emigratorias que se poden enumerar.
Non vamos a ter en conta as xa máis evidentes, as máis fácilmente recoñecibles como os afincamentos definitivos de xente que en principio "só era unha tempada", para conseguir cartos, pero acabou quedando alí, formando novas familias, ou deixando ás súas propias, quen sabe, unha vez que se toma a decisión de marchar.
Ás voltas, son moitas veces un trago agridulce: xa acotumados a esa nova realidade, descoñecida, imposta, facendo de tripas corazón... Sen embargo, unha vez acadadas as espectativas (que moitas veces establecer cando se volve é o máis difícil), chegar outra vez a esa terra que abandoaron, a súa empobrecida e miserenta terra.
Tamén foi habitual, que toda a familia se instalase nun país, é dicir, sen estar separados, cada un desempeñando o papel máis acorde coa seu rango. O triste destes casos é que a volta era menos segura, porque non había un alicente emocional ou sentimental para voltar á casa.
Todas estas cuestión sonan, se saben.
Da maneira que eu quero enfocar a emigración é como a viven os que quedan: imaxino unha aldea pequena, dos anos 50 ou 60, veciños de sempre, marchando a Suiza e Arxentina, quizáis esa esperanzadora despedida, se quede tan só nun recordo.
Como feitos físico por dicilo dalgunha maneira, temos a presencia de casas indianas, ostentosas, desentoando co entorno da orixe do seu propietario, (paradóxicamente). Grandes galerías e vetanales, tellados con ornamentación, acabados con formas extrañas que non teñen nada que ver con Galicia, cores exóticos e grandes fincas. Son un oasis de América, as pegadas que nos recordan a porqué de esa construcción, non sendo unha asa calquera, poderíase dicir que case o símbolo que representa á perfección a penuria máis grande da emigración: as xentes que non souperon como levala dunha maneira apropiada.
Por otra banda, temos outra evidencia: o abandono de casas, logo é de lóxica. Os que fuxiron cara un novo futuro deixaron tras de sí os seus restos, que quizáis nunca maís volveron a ser de quen eran. Agardando anos e décadas, agora habitadas por zarzas e enredadeiras, mesmo algunha parecen que foron deixadas nun momento exacto, parece que aínda teñen vida entre as súas paredes. O que transmite esta visión e desolación: casas desanxeladas.
Este vídeo está formado por partes seleccionadas por min, dunha película chamada Un franco 14 pesetas que desde o primeiro día que a vin me gustou, ademáis creo que reflexa perfectamente todos os trexemanexes da emigración, neste caso a familia protagonista é madrileña, pero traspasado á situación de Galicia é prácticamente o mesmo, non se centra nun prototipo en concreto.

Exemplos do anteriormente citado:

 

 

 

As caras dunha moeda

Este vídeo é subxectivo, é dicir, as imaxes escollidas son segundo o meu criterio persoal, sobretodo a parte "nefasta" do vídeo.

Con isto contrapoño as dúas caras: a que pode ser dun turista, todo o que espera encontrar aquí, incluso nós mesmos, o que exprasamo á hora de describir Galicia, o que ronda pola nosa mente de maneira inconsciente, as primeiras imaxes, porqué non, un tanto idealizadas.

Por outra banda, está a realidade, o que de algunha maneira me avergoña, ou non me gusta, o que mancha e tiñe de traxedias esa Galicia tan fantástica, o que de algunha maneira rompe con ese canon galego, pero non de unha forma innovadora ou cunha nova perspectiva, senón que fan que caiga un poso máis de amargura.

Ferrol "se vende"- "se alquila"

Estamos acostumados (lóxica e inevitablemente) a percibir as cousas máis destacables que caracterizan un sitio dunha forma puramente física, en canto ás primeriras impresións se refire. Exemplo disto é cando vamos de viaxe e nos preguntan acerca de como era o sitio visitado, describimos, pero sempre dende unha perspectiva exterior, visual.

O encariñamento, a ligazón, os recordos, as experiencias... Convirten o escenario visual, paisaxístico que perciben os nosos ollos, cara unha mirada subxectiva.

O subxectivismo soe estar infravalorado ou despreciado, sen embargo a esencia dos lugares ás veces só se consegue acadar coa intromisión das emocións cando votamos unha ollada ás súas calles, xentes, edificios e paisaxes. 

Creo que cada lugar emana unha esencia.
Permítome o luxo de cambiar o nome de cidade por "caso", "asunto", "cuestión"... Ferrol.
Ferrol e os seus ferrolanos, ou dito de outro modo: cidade e circunstancias; problema e causantes. Tanto dá. Sabemos do que estamos a falar, vós o sodes e eu tamén, ¿ao noso pesar? Sí, moitas veces sí. 
Pero ¿porqué?, ¿onde está a explicación do inexistente orgullo en mezcolanza coa nostalxia reprimida e tristeza imperante?
A necesidade de escapar, a alegría de saír deste foso.
Somos un resignados, uns estoicos: aceptamos a nosa desdicha, a nosa morte progresiva, lenta e dolorosa; pero por outra banda non nos gusta oír falar do noso declive, e como reacción dámoslle a razón ao noso interlocutor aportando aínda máis oscuridade sobre a nosa cidade... ¿Cidade? Pobo.

Poderíamos recurrir a datos numéricos, estadísticas, factores xeográficos, socioeconómicos, culturales, Narón como cidade competidora, concentración dos centro comerciais, abandono del servicio militar y en consecuencia menor índice de poboación... Sí, esto é o que levamos dicindo xa dende hai tempo.

 Nós, o podemos ver no noso entorno máis cercano, acaso cando estamos a pasear polas calles, non sentides unha desolación terrible? Cál é a nosa reacción cando abre un comercio novo? O noso primer sentimiento é un mal augurio do tempo que logrará estar en activo, a compaixón polo pequeno empresario, vítima do terrible Ferrol.

A presenza de guiris é incomprensible para nós, non si? Que pode haber aquí atractivo para eles? 
Estamos contaminados polo noso propio veneno, sen falar do noso horario, sí, existe un horario do ferrolano común: todas as mañás de 7:00 a 9:00, a partir das 20:30 días semanais e tódolos domingos, parece que non está permitido saír á rúa, é a cidade fantasma, terra de nadie.

É triste, sábemolo, pero o máis curioso é a zozobra interior que nos invade pero impasible ante os demáis ollos. Ollos foráneos que miran con incredulidade, con extrañeza, ante esta actitude xeneralizada.
A nosa pel está tatuada, "manchada" con esta cidade.
Claro está, todo isto é a descripción de uns sentimentos e actitudes en xeral, por suposto hay excepcións de opinións, pero o feito de que se denomine como "excepcional", xa é alarmante.
Ferrol "se vende", Ferrol "se alquila" , pero quen o vende e alquila? NÓS
Cidade recuberta por carteis de abandono, anuncian metafóricamente o nosa desidia ante esta situación.
Letreros que representan y anuncian la muerte total comercial, a cara fea da moneda.

Todo este retrato psicogeográfico da nosa cidade en realidade non é máis que un exemplo de toda Galicia, da Galicia morta, baixo esa aparente e tópica tranquilidade que parece que sempre nos envolve, pode estar a morte, a agonía da nosa terra. O letargo inxenuo.

Pode que estemos cansos desta tranquilidade.

Con este clip, pretendo mostrar tan só un dos síntomas do proceso da morte ferrolana.

En menos dunha hora, nun paseo matinal de sábado e sen moito esforzo, puiden sacar todas estas fotos de locais abandoados, esperando ser ocupados algún día. 

E que ás veces, nin nos fixamos no tráxico do cotidiano.

Tamén hai música para os "rebeldes"

Todo movemento humano foi acompañado da música, das artes, entre tantos feitos históricos, mártires e opresión, temos cancións que o contan, non todo esta na Wikipedia
As letras son o importante, algunhas reivindican, outras lamentan o noso pasado, cantan, animan á loita aos abusos, tamén buscan a nosa identidade.
Sobra dicir que todos son grupos galegos.

As feridas cicatrizan, fisicamente xa non che doen, pero sempre quedan marcas na túa pel e no teu corazón

A  memoria da Historia que lle pasou á xente do noso pobo, moito mais alá dos libros...

Queda tempo de esperanza,  terra colectivizada que mercar en igualdade en compromiso popular, queda tempo de vitoria e buscar un mundo máis xusto e forma de repartir... Afogaron a revolución, agora resistencia guerrileira plantando cara ao inimigo... Foron milleiros de almas que non debemos esquencer

40 anos de escuridade, despois chegou a democracia... Os asesinos seguen a deber o sentimiento dun pobo ferido e torturado, que segue aumentando por máis que digan que aquilo foi cousa do pasado, aínda sentimos a dor

Somos herdeiros dunha ditadura cultural, fomos as vítimas dun ataque brutal... ¡Contra o noso!
A lingua mantivémola calándolle o cacique,
Non jodas con “Arteijo, Rianjo, Sanjenjo, Vivero, La Guardia, Órdenes, Boymuerto,
Puertosín, Puertoson..”

E non me importa o que poidan dicir eles que vaian apañar chapapote, que ensinen os papeles que me veñan co conto outra vez nas eleccións nunca máis, NUNCA MÁIS eses cabróns entrarán na miña terra na busca de votacións 

Asfaltame a eira a cambio do meu voto comprame con axudas que xa me pertencian 
fai un trato conmigo, di que eres o meu amigo prometeme esa subvención que nunca verá o meu ombligo 

Soy un hombre muy honrado, soy un hombre muy trabajador... 12 horas día a día trabajando como un cabrón... Robar al militar, robar a Jesucrito, pero a mi dejadme en paz... Robar al falangista...Dejad al pueblo.... Robar al presidente
Corre ven a casa que te van a desahuciar 

Buratos na terra cheos de ósos e caveiras, buratos na carne, de escopetas e pistolas, buratos na alma cheos de odio e miseria... Buratos no tempo de olvidos e defuntos. 

Fagamos memoria, fagamos camiño facendo memoria … 

Buratos de medo, de verdugos e vencidos, buratos de sangue, de bandeiras e asasinos, buratos na historia, son buratos na lembranza, buratos escuros, cicatrices que non curan. 

Buratos profundos de inxustizas e feridas... Son buratos ocultos de verdades e mentiras, que viven de alentos esquecidos. 
Buratos tapiados que non deixan ver futuros.

Distancia esa é a verba da nosa tristeza exacta esa é a marca que nos marca nas lembranzas, a dura cruz que nos cargamos nas espaldas

Hoxe torna o mundo muda doutra cor, anos e lembranzas non hai nada que explique, bágoas en distancia, barcos de promesas, soños e retornos... o mundo agora é noso.

Eu sinto a cada nai a quen lle falta o seu fillo, cada silencio, cada bágoa é un suspiro...Por cada irmán que se enfrentou ó seu destino, co corazón na maleta e a cabeza nos seus fillos


O mundo é noso: por cada irmán que non chegou ó seu destino, por cada pai que non voltou ver os seus fillos, somos as mans que neste mundo construímos
Quixéronnos enterrar mais nós saímos.    

Esta canción dálle música a un poema de Rosalía, denunciando a súa realidade e penurias.

Aqueles que ten fama de honrados na vila
roubaronme tanta brancura que eu tiña
boratome estrume nas galas de un dia
a roupa de cote puñeroma en tiras

Nin pedra deixaron onde eu vivira
sin lar, sin abrigo, morei nas curtilas
o raco cas lebres durmin nas campias
meus fillos... meus anxos...
que tanto eu queria

morreron morreron ca fame que tiñan!

Quedei deshonrrada murcharonme a vida
fixeronme un leido de toxos e silvas
i en tanto os raposos de sangue maldita
tranquilos nun leito de rosas dormian

Quedei deshonrrada murcharonme a vida
fixeronme un leido de toxos e silvas
i en tanto os raposos de sangue maldita
tranquilos nun leito de rosas dormian

Salvademe ou, xueces berrei... Toleria!
de min se mofaron, vendeume a xustiza
bon Dios, axudaime, berrei, berrei inda
tan alto que estaba, bon Dios non me oira.

Entonces, cal loba doente ou ferida
dun salto con rabia pillei a fouciña
rondei paseniño... nen as herbas sentian
i a lua escondiase i a fera dormia
(Cos seus compañeiros en cama mullida.)

Mireinos con calma, i as mans estendidas
Dun golpe dun soio deixeinos sen vida
i o lado contenta senteime das vitimas
tranquila esperando o alba do dia

I entonces... entonces cumpriuse a xustiza
eu neles i as leises na mas que os ferira

Mártires polo mundo

MÁRTIRES DE CANS

Ou ben "mortos de Nebra" son os 5 labregos mortos por tiros da Garda Civil, o 12 de outubro de 1916, debido á participación coa Liga Agraria de Nebra, institución que loitaba contra un imposto que crían inxusto.
Os acontecementos comezan coa reunión dos "debedores", veciños que se negaran a pagar unhas cotas trimestrais que o concello impuxera para facer fronte a unha débeda coa Deputación.
O 2 de abril acórdase levar a cabo unha manifestación, co fin de conseguir a dimisión da corporación municipal.
Ao día seguinte, os veciños agolpáronse frente ao concello, onde estaban as portas pechadas, polo tanto botaron por debaixo da porta o escrito coas súas reivindicacións.
Durante a concentración presentáronse tres parellas da Garda Civil, que cargaron contra os manifestantes.
 Finalmente foron detidas cinco persoas que días despois ingresaron en prisión.
Nos seguintes meses o clima de descontento crecía na vila. O número de axentes da Garda Civil incrementouse, para protección do alcalde.
Pola presión social e manifestacións organizadas, o xuíz decidiu liberalos.
O 12 de outubro convócase outra manifestación, e tras unha serie de altercados de non acordo entre os Gardas Civís e os labregos.
Os Gardas, tiñan a orde de non disparar, máis non fixeron caso, son 30 os feridos, entre eles morren 5.

Escultura en honor aos mártires. Autor: Nogueira

Monumento en honor aos mártires

MÁRTIRES DE SOBRADO




Tras o proceso desamortizador dos bens eclesiásticos, parte das terras foron subastados publicamente, que foron adquiridas por persoas de gran poder adquisitivo: altos funcionarios, fidalgos... Polo tanto o campesiñado seguía sometido sen que as terras que traballaban fosen deles.
En reacción a isto, xurden movementos agrarios, protagonizadas por veciños.
Exemplo disto é o acontecido en Sobrado-Guillarei, o 27 de novembro de 1922, cando o xuíz e a Garda Civil queren embargar os bens a un dos veciños que non paga os foros.

 Case dúas mil persoas acuden en solidaridade co embargado e a Garda Civil disolve a manifestación a tiros. Cándida Rodríguez, de Pazos de Reis, Joaquín Estévez, de Guillarei, e Venancio González, dirixente agrario de San Esteban de Budiño, morren e outras sete persoas resultaron feridas e moitas detidas.

Prodúcese un gran revuelo en Galicia tanto na rúa  coma nos medios de comunicación, mesmo no Congreso do Deputados en Madrid abrese un debate acerca do sistema foral.

É ainda en 1926, co goberno de Primo de Rivera, cando se promulga a  lei de redencion dos foros, logrando que  os campesiños teñan plena propiedade das terras que viñan cultivando dende había séculos.

Monumento en honor aos mártires.

 MÁRTIRES DE CARRAL

Durante o reinado de Isabel II, e Narváez o presidente do Goberno, e tras a abolición dunha serie de liberdades e dereitos, o 2 de abril de 1846 levantouse en Lugo o batallón mandado polo coronel Miguel Solís, disolvendo o Consello Provincial e a Deputación.

Como resposta, Narváez, envía tropas para frear o alzamento e recuperar o territorio.

O 23 de abril comeza  a batalla de Cacheiras, se embargo a gran superioridade das tropas do goberno fixo inútil a resistencia. 

Solís, coronel ao mando dos sublevados, refuxiouse en San Martiño Pinario, pero entregouse esa mesma tarde.

 Foi xulgado tres días despois en Carral, coa pena de condena xunto cos seus compañeiros.

O seu fusilamento prodúcese no adro da igrexa de Paleo.

Monumento en honor aos mártires

Tumba de Solís

A rebelión non é cousa nova